Nghệ Thuật Thư Pháp Trên Mặt Quạt

Quạt tay là một dụng cụ chuyên dùng làm mát của người xưa. Những hình vẽ, họa tiết trên mặt quạt cũng là một nghệ thuật đặc sắc, đó là một công việc rất thanh cao của các văn nhân xưa.   Thời kì đầu, các nhà thư họa chủ yếu dùng loại quạt làm bằng lụa, dạng hình tròn. Đến đời Minh, loại quạt xếp trở nên thịnh hành và thư pháp trên mặt giấy cũng là một sự lựa chọn mới.
Một tác phẩm chữ thảo trên quạt lụa, đường kính 28.4cm của Triệu Cát được lưu giữ tại bảo tàng Thượng Hải
Quạt lụa còn được gọi là quạt tròn vì nó có dạng hình tròn, cán ngắn. Trong hoàng cung xưa thường dùng loại quạt này nên còn được gọi là “cung phiến”. Loại quạt lụa này mang đậm tính trang trí. Ngưởi ta lựa chọn nhiều loại chất liệu dệt khác nhau như tơ, lụa, lĩnh để tiện cho việc viết chữ, vẽ họa tiết lên trên mặt quạt, tăng giá trị thẫm mỹ Loại quạt xếp có dạng như hình bán nguyệt. Khi Cao Ly (Triều Tiên,918-1392) và Nhật Bản đem quạt sang Trung Quốc cống nạp, quạt xếp trở nên thịnh hành từ thời Bắc Tống. Và cũng từ đó, quạt giấy trở thành nơi để các nhà thư họa thể hiện tài năng văn chương, nghệ thuật của mình. Đến đời Minh, có những hửa hàng chuyên sản xuất quạt xếp, cửa hàng chuyên chế tạo mặt quạt… , và chế tạo loại không có nan quạt để tiện cho việc viết chữ và trang trí.
Một tác phẩm chữ thảo trên mặt quạt xếp của Đổng Kì Xương
Do hình dạng quạt xếp rộng ở phần trên và hẹp ở dưới nên khoảng cách của các văn tự trên quạt cũng tượng tự. Đây là một kiểu dáng đặc biệt, đòi hỏi người sáng tác phải có sự sắp xếp thích hợp.

Có 3 loại mặt quạt thường gặp:

1. Sử dụng phần trên, không dùng phần dưới mặt quạt. Với dạng này, mỗi hàng dọc chỉ viết 2 chữ, sắp xếp theo thứ tự từ phải sang trái. Phần lạc khoản (ghi tên trên bức vẽ) ghi ở phía trái của chính văn. 2. Viết với số lượng chữ ít, tận dụng độ rộng trên mặt quạt từ phải sang trái, xếp theo hàng ngang từ 2 đến 4 chữ, phần lạc khoản có thể viết theo hàng dọc, chữ nhỏ, tương ứng với phần chính văn. 3. Viết theo trình tự ở phần trên, phần dưới viết cách hàng, hình thành một kết cấu dài ngắn hỗn độn. Cách sắp xếp này giúp tránh được tình trạng dày đặc ở phần trên và chằng chịt ở phần dưới; tạo sự hài hòa cho tác phẩm. Với dạng này, đầu tiên phải viết những hàng dọc dài khoảng 5 chữ, sau đó đến những hàng ngắn từ 1 đến 2 chữ. Phần lạc khoản phải thật tinh tế, thường được viết ở mặt sau của chính văn, có thể dài 1 hoặc nhiều hàng.

suu tam

Xem thêm bài viết liên quan

Bài viết cùng danh mục