Đền Yasukuni (I)

Tính đến tháng 10/2004, ngôi đền ghi tên của 2,466,532 người Nhật và một số người từ các thuộc địa của Nhật, đã tử trận trong các cuộc chiến. Từ năm 1978, ngôi đền còn cho thêm danh sách 1,068 người bị liệt vào dạng tội phạm chiến tranh của Nhật, trong đó có 14 thuộc tội phạm chiến tranh loại A. Chính điều này cùng những chuyến thăm liên tục của các Thủ tướng Nhật, gồm cả Thủ tướng đương chức Koizumi đến Yasukuni đã và đang dấy lên sóng gió trong quan hệ ngoại giao giữa Nhật và những nước đã bị Nhật xâm chiếm trong Đại chiến thế giới thứ 2. Vậy Yasukuni có ý nghĩa tín ngưỡng và chính trị thế nào với người dân và các chính trị gia của Nhật?


Lịch sử
Đền Yasukuni được xây dựng từ tháng 6/1869 do Thiên hoàng Meiji yêu cầu, để thờ những nạn nhân trong cuộc chiến Boshin tại Nhật. Cùng thời gian này, hàng chục ngôi đền tương tự cũng đã được xây dựng khắp nơi trong nước Nhật. Ngôi đền đầu tiên mang tên Tokyo Shokonsha , sau đó được đổi tên thành Yasukuni Jinja (tạm dịch: Đền thanh bình của đất nước) vào năm 1879, và sau đó đã trở thành ngôi đền quốc gia thờ những người chết trong các cuộc chiến của nước Nhật. Ngôi đền này đã được xây dựng theo mô hình đạo Shinto, được cho rằng nơi đây là nơi trú ngụ của những linh hồn người Nhật và những chiến binh nước ngoài (Hàn Quốc và Đài Loan), và những dân chúng đã chết trong những đợt xung đột của Nhật, tính đến tận khi Chiến tranh thế giới 2 kết thúc. Tuy nhiên, trong cuộc chiến Boshin và cuộc chiến Tây Nam, những người chết vì tướng quân Tokugawa (đặc biệt từ tỉnh Aizu) và từ tỉnh Satsuma, không được thờ trong đền, vì họ bị coi là kẻ thù của Thiên hoàng Nhật. Chính điều này đã khiến những người dân thuộc hai địa phương trên cực lực phản đối. Mặc dù tên của những người chết vẫn được hàng năm đưa thêm vào trong đền, nhưng những người chết sau Hiệp định Hòa bình San Francisco năm 1951 không được đưa vào đền nữa, kể cả những quân nhân phục vụ trong lực lượng Tự phòng vệ của Nhật chết khi đang làm nhiệm vụ. Nhiều gia đình Nhật không mặn mà với việc cho tên danh sách người thân của họ vào trong đền, và yêu cầu các giáo sĩ của Yasukuni bỏ tên. Tuy nhiên những giáo sĩ đã từ chối và cho rằng: "Khi những linh hồn đã được đưa vào trong đền, những linh hồn sẽ cư ngụ trong đó và không thể tách rời ra được nữa".

Sau khi Nhật bị đánh bại ở Đại chiến thế giới 2, chính quyền chiếm đóng Nhật lúc đó do Mỹ nắm quyền, đã yêu cầu (1) Yasukuni phải trở thành bộ phận thuộc chính phủ, nhưng không được liên quan đến tôn giáo, hoặc (2) vẫn là nơi thờ phượng, nhưng phải được độc lập từ chính phủ. Phía Nhật đã chọn phương án 2 này. Kể từ đó mọi đóng góp cho Yasukuni đều do phía các cá nhân đảm nhiệm.
Danh sách số người đang được thờ trong Yasukuni:
– Chiến tranh Boshin (nội chiến, 1867-1868): 7,751
– Chiến tranh Tây Nam (nội chiến, 1887): 6,951
– Cuộc chiến thám hiểm Đài Loan (những người dân gốc Đài Loan giết những người đánh cá Ryukyus, xung đột về lãnh hải với nhà Thanh, Trung Quốc): 1,130.
– Cuộc chiến Trung-Nhật đầu tiên (chiến tranh với nhà Thanh về vấn đề Triều Tiên, 1894-1895): 13,619.
– Cuộc chiến Nhật-Nga (xung đột về vấn đề Triều Tiên và Mãn Châu, 1904-1905): 88,429.
– Chiến tranh thế giới thứ 1(Xung đột với Đức về vấn đề Quan đông, Trung Quốc, 1914-1918): 4,850.
– Xung đột với Trung Quốc năm 1928: 185.
– Cuộc chiến xâm chiếm Mãn Châu, Trung Quốc (1931): 17,176.
– Chiến tranh Trung-Nhật lần 2 (xâm chiếm Trung Quốc từ 1937-1941): 191,243.
– Chiến tranh thế giới lần 2 (xâm chiếm các nước châu Á và xung đột với quân Đồng Minh): 2,133,885.
Ảnh hưởng chính trị từ Yasukuni
Ngôi đền Yasukuni qui định là thờ tất cả những người chiến đấu vì Thiên Hoàng Nhật, mà không hẳn chỉ là những người chết trong trận chiến. Cho đến nay, có khoảng 1000 cựu chiến binh đã bị xử là tội phạm chiến tranh trong Đại chiến thế giới 2 cũng được đưa vào trong Yasukuni. Ngôi đền này qui định rằng những người chết khi đang thi hành nhiệm vụ (kể cả chết do ốm đau, bệnh tật), do chính phủ Nhật thừa nhận. Chính phủ Nhật vì thế đã để danh sách những tội phạm chiến tranh loại A, B, C của Nhật được chết vì những lý do “phù hợp”, để gia đình họ có thể được hưởng tiền trợ cấp. Những điều này đã được quyết định vào những năm cuối thập kỷ 50 và đầu những năm 60 của thế kỷ 20. Từ ngày 17/10/1978, 14 người thuộc tội phạm chiến tranh loại A (do Tòa Án Quân sự Quốc tế về Viễn Đông quyết định), gồm HidekiTojojjo (cựu thủ tướng Nhật thời đó), cũng được thờ "lặng lẽ" trong đền.
Những thông tin về những tội phạm chiến tranh này được đưa vào trong đền, chính thức được loan báo vào ngày 19/4/1979. Sóng gió bắt đầu nổ ra từ năm 1985 cho đến ngày nay. Trung Quốc, Hàn Quốc, CHDCND Triều Tiên, Đài Loan, và những quốc gia khác đã bị Nhật xâm chiếm, cùng với một số người Nhật đã phản đối việc thờ phụng trên, đặc biệt là những chuyến đến Yasukuni của những chính trị gia Nhật Bản.
Nặng nề hơn nữa, là đền Yasukuni đã mở một viện bảo tàng về lịch sử Nhật Bản, tên là Yushukan. Nơi đây trưng bày những điều mà bị nhiều nơi trong và ngoài Nhật phản đối. Chẳng hạn như có một phim video tài liệu cho rằng sự xâm chiếm của Nhật đến những nước Đông Á trong Đại chiến thế giới 2 là sự “bảo vệ khu vực này khỏi sự xâm chiếm của những thế lực phương Tây”. Phim video này không đề cập đến những sự kiện như vụ thảm sát Nam Kinh (Trung Quốc), và cho rằng Nhật cũng là một “nạn nhân của áp lực ngoại quốc, đặc biệt là áp lực phương Tây”.
Một tờ rơi phát cho khách đến thăm tại Yasukuni có ghi: “Chiến tranh là một thảm họa, nhưng đây là điều cần thiết để bảo vệ sự độc lập của Nhật và những nước châu Á láng giếng”. Ngoài ra, tờ rơi này còn cho rằng tòa án chiến tranh của quân Đồng Minh là: “đáng xấu hổ”, và những tội phạm chiến tranh Nhật đã bị: “đối xử tàn tệ và không công bằng”. Trang web bằng tiếng Anh của Yasukuni còn bảo vệ sự chiếm đóng của Nhật trong Chiến tranh thế giới lần 2 với các nước châu Á, cho rằng: “chiến tranh là điều đáng tiếc, nhưng là điều cần thiết để bảo vệ hòa bình và độc lập của Nhật và châu Á”.
Sau khi bị sự phản ứng mạnh từ những phương tiện đại chúng, Nhật Hoàng Hirohito đã không đến Yasukuni nữa, và Nhật Hoàng sau đó là Akihito cũng vậy. Tuy nhiên, tòa án hoàng cung vẫn gửi những sứ giả của họ đến đền. Những chính trị gia thuộc cánh tả vẫn thúc giục Nhật Hoàng tiếp tục đến Yasukuni.
Yasukuni chịu chi phối của hai yếu tố chính. Thứ nhất là thuyết của đạo Shinto Nhật cho rằng đây là nơi thờ những người chết vì Nhật Hoàng và coi họ là những linh hồn anh hùng. Thứ hai là ảnh hưởng của nhiều tổ chức ủng hộ sự tồn tại của Yasukuni, trong đó phải kể đến Izokukai ( dịch theo chữ Hán: Di tộc Hội), là tổ chức lớn nhất đại diện cho những gia đình có người chết trong Đại chiến thế giới 2. Đối với những chính trị gia cánh tả, Yasukuni là nơi họ vẫn đến, nhưng họ không có ảnh hưởng mạnh mẽ đến các quyết định của các giáo sĩ tại Yasukuni. Izokukai trước đây có tên là Izoku Kosei Renmei (Liên minh phúc lợi cho những gia đình có người bị chết trong chiến tranh), được thành lập từ năm 1947, nhưng đổi tên thành Izokukai từ năm 1953. Chủ tịch của Liên minh này thường xuyên là những thành viên nằm trong chính phủ của đảng Dân chủ Tự do đang cầm quyền tại Nhật (LDP). Hiệp hội này được coi là mối quan hệ mật thiết nhưng không chính thức giữa Yasukuni và LDP. Năm 1962, Okinori Kaya, một chính trị gia LDP, người đã từng bị tòa án tại Tokyo truy tố là một tội phạm chiến tranh loại A đã được chỉ định là chủ tịch Liên minh. Tổ chức này được coi là có ảnh hưởng chính trị mạnh mẽ nhất đến Yasukuni.
Xem thêm bài viết liên quan

Bài viết cùng danh mục