Ảnh hưởng của Shinto đến kiến trúc Nhật Bản

Ở bài lần trước, các bạn đã cùng Ichi tìm hiểu về Shinto và những đặc tính về sự hòa hợp và thanh khiết, hôm nay chúng ta hãy cùng xem tư tưởng của Thần đạo Shinto ảnh hưởng sâu sắc thế nào tới tâm thức của kiến trúc Nhật Bản nhé.


Ở bài lần trước, các bạn đã cùng Ichi tìm hiểu về Shinto và những đặc tính về sự hòa hợp và thanh khiết, hôm nay chúng ta hãy cùng xem tư tưởng của Thần đạo Shinto ảnh hưởng sâu sắc thế nào tới tâm thức của kiến trúc Nhật Bản nhé.

Những quan điểm trọng yếu của kiến trúc Nhật Bản đó là:

"Gắn vào" thiên nhiên, nằm trong trật tự của thiên nhiên hay làm tôn thêm thiên nhiên, đó là những mục tiêu mà ngôi nhà, ngôi đền hay chùa Nhật Bản phải đạt được. Ichi mời mọi người xem qua 1 số nhà vườn Nhật:

Một căn nhà nhỏ ẩn trong màu xanh của thiên nhiên, cây cỏ

Một góc của khu vườn – cân đối giữa cao và thấp

 

Có sơn, có thủy, vừa đẹp vừa mang lại cảm giác thư thái

Đến mùa thu, những khu vườn này cũng được nhuộm đủ màu sắc rực rỡ của thiên nhiên

Khu vườn rộng với một chiếc đèn đá nhỏ – rất đặc trưng của vườn Nhật Bản

"Hướng" một ngôi nhà về phía nam (hay đông nam) là đón nhận ánh sáng từ thiên đỉnh, đấy là nguồn hơi ấm và lửa, biểu tượng của sự sống và sự hủy diệt. Biểu tượng của ánh sáng là nguồn hồi sinh vô tận, ngôi nhà phải tắm mình trong cái khí của Mặt trời. Điều đó biểu hiện sự tôn sùng đối với thần linh tổ tiên của họ thần Mặt Trời.

Ngôi đền hướng Nam

Đền nổi Itsukushima

Không những thế, người Nhật Bản cổ xưa muốn thông qua kiến trúc tìm một bình đồ để tâm linh của họ có thể liên kết với các đấng thần linh, để cho hơi thở của thần linh tràn ngập trong những ngôi nhà, để cho cuộc sống trần tục được thần linh bảo hộ và đẩy lùi mọi tai ương trước khi trở về với các kami thông qua cái chết.

Và bình đồ theo trục thẳng đứng hướng lên Trời được tôn thờ, nó thể hiện mối liên hệ giữa Trời và Đất đã được thiết lập. Đó cũng chính là mối quan hệ giữa Con người – Thiên nhiên – Thần linh trong tư tưởng Thần đạo.

Đây là ngôi Đền Vàng (Kinkaku-ji) nổi tiếng của Nhật Bản. Nó thể hiện rõ nét 2 quan điểm trọng yếu “gắn vào” và “hướng”. Ngoài ra nó còn thể hiện bình đồ theo thẳng đứng hướng lên trên trông qua cấu trúc thân và mái đền.

Đền Toji ở Kyoto – thể hiện rõ bình đồ theo trục thẳng đứng

Với Thần đạo không có một vật gì mà lại ngăn cách với thế giới trần tục. Các kami cư ngụ ở một thế giới riêng. Thế giới thứ nhất ở trên trời và đầy ánh sáng, gồm những thần linh khởi nguyên. Những kami cai quản mọi linh hồn của các sinh vật sống dưới trần thế tối tăm. Mối dây liên hệ giữa hai "thế giới" đó là những ngọn núi cao, những cây lớn và mọi vật thể thẳng đứng giống như cái cây, chẳng hạn như cây cột chính của một ngôi đền hay một ngôi nhà. Để chỉ rõ tính chất thiêng liêng của những vật trung gian giữa thần và người đó, người ta đánh dấu bằng một biểu trưng hay buộc quanh một sợi dây tỏ ý kiêng kỵ. Loại dây linh thiêng này được gọi là Shimenawa, mà trong bài về Kodama tháng trước, Ichi đã giới thiệu cho các bạn rồi đó.

Dây Shimenawa trên cây tuyết tùng khổng lồ tại điện Yuki

Dây Shimenawa trước đền thờ ở Kumano

Dây Shimenawa trên đá – chính là mối liên hệ với thần đá

Trên đỉnh nấm mồ của những hoàng đế Nhật Bản đầu tiên cũng được cắm cọc để thể hiện mối liên hệ đó.

Ngoài ra việc phá hủy và dựng lại thường xuyên những ngôi đền Shinto gắn với ý nghĩa biểu tượng của trục đó, được quan niệm trong ý nghĩa lưỡng phân giữa Sống – Chết. Đấy là bản chất hồi sinh thường xuyên theo mùa, là vòng luân hồi của linh hồn Phật giáo, như truyền thuyết giải thích sự lớn lên của đứa con bằng sự giảm thiểu từ từ hoạt động của người cha, việc dựng lại ngôi đền thuộc vào chu kỳ lớn khiến cho nó bảo tồn được sự tinh khiết. Ngôi đền cũ bị tháo dỡ hoàn toàn được dùng làm bùa thiêng, còn ngôi đền mới được hồi sinh càng thêm tinh khiết.

Cầu nguyện trước đền

Alien

Xem thêm bài viết liên quan

Bài viết cùng danh mục