Ngồi quỳ trên chiếu , nếp sinh hoạt trong ngôi nhà kiểu Nhật

Tại Nhật bản, trước khi bước lên nhà phải cởi giày để ở thềm . Sàn nhà ở được làm từ những tấm chiếu được đan bằng cói gọi là Tatami . Trong phòng, người ta để trên chiều những cái nệm mỏng gọi là (zabuton) và ngồi quỳ lên trên . Ngồi quỳ là cách ngồi ngiêm chỉnh nhất, nhưng nếu được người ngồi cùng cho phép thì có thể để cho chân được thoải mái .


♦  Tại Nhật bản, trước khi bước lên nhà phải cởi giày để ở thềm . Sàn nhà ở được làm từ những tấm chiếu được đan bằng cói gọi là Tatami . Trong phòng, người ta để trên chiều những cái nệm mỏng gọi là (zabuton) và ngồi quỳ lên trên . Ngồi quỳ là cách ngồi ngiêm chỉnh nhất, nhưng nếu được người ngồi cùng cho phép thì có thể để cho chân được thoải mái . Khi đó nam giới ngồi xếp bằng còn nữ giới hoặc ngồi quỳ như cũ hoặc dịch hông sang bên .

♦  Trong ngôi nhà truyền thống của Nhật, các phòng được ngăn cách bằng các cửa kéo gọi là shoji và fusuma, tường nhà có rất ít . Khi vào phòng có khách đang chờ thì phải vừa quỳ vừa mở cửa hay đóng cửa và giữ nguyên tư thế ngồi quỳ lúc chào.

♦  Khi được mời đến nhà ai và được dẫn vào phòng khách, ngồi rồi mà chủ nhà vào sau thì phải rời khỏi đệm ngồi sau đó mới được cúi chào . Người Nhật rất nhạy cảm về vị trí ngồi cao thấp . Trên đệm ngồi, dù chỉ nhỉnh hơn vài Cm cũng đã bị coi là ngồi cao hơn rồi, để mình vào vị trí cao hơn người khác sẽ bị coi là thất lễ . CCC

♦  Ngoài vị trí ngồi cao thấp, người Nhật còn rất chú ý đến thứ tự ngồi được gọi là kazima (ngồi trên) và shimoza (ngồi dưới) . Lúc ngồi trên xe cũng như khi ngồi trong phòng, thứ tự ngồi được ngầm quy ước . Trong phòng , “ngồi chỗ trên” là chỗ xa cửa vào phòng nhất, dành cho người trên hay khách . Khi dẫn khách vào, phải mời khách “ngồi chỗ trên”, tiếp đến là người là người bề trên ngồi ở phía trong, rồi theo thứ tự lần lượt ra phía cửa . Điều này liên quan mật thiết đến lối kiến trúc Nhật bản . Trong phòng khách của những ngôi nhà Nhật bản từ thời Edo (bắt đầu từ thế kỷ 17), có một khoảng trống được gọi là tokonoma . Đó là khoảng trống lõm vào phía trong tường và cao hơn sàn nhà một chút, trên vách có treo tranh và bày biện lọ hoa hay đồ trang trí . Chỗ ngồi phía trước tokonoma là “chỗ ngồi trên”.

♦  Cách xếp chỗ như thế này khiến người ta liên tưởng tới chê độ gia trưởng có ở Nhật bản từ thời Minh Tri (1868-1912) . Trong gia đình, người Cha là trưởng gia ngồi ở vị trí cao nhất, kế đến là con trai cả rồi đến con trai thứ, con dâu ngồi dưới cùng . Điều này thể hiện lối suy nghĩ trọng nam khinh nữ, song phải chăng một phần do con dâu là người phục vụ cơm nước nên được sắp xếp như vậy cũng tiện hơn .
 
♦  Sau chiến tranh thế giới thứ 2, nếp sinh hoạt vẫn được tuân thủ ở Nhật bản có phần thoáng hơn . Ngày nay, khi hình thức sinh hoạt dùng bàn ghế thay chiếu ngày càng phổ biến thì số trẻ em không ngồi quỳ được cũng tăng lên .
Xem thêm bài viết liên quan

Bài viết cùng danh mục