Tín hiệu tích cực hiếm hoi trong quan hệ Triều – Nhật

 Sự kiện Triều Tiên và Nhật Bản đạt được kết quả tích cực trong đàm phán bình thường hóa quan hệ ngày 11-12/6/2008 tại Bắc Kinh đã phát đi một tín hiệu tích cực hiếm hoi về khả năng quan hệ CHDCND Triều Tiên và Nhật Bản được khai thông.


 
Theo kết quả đàm phán, Triều Tiên cam kết sẽ tiến hành điều tra lại vấn đề công dân Nhật Bản bị Triều Tiên bắt cóc những năm 1970, 1980; hợp tác với Nhật Bản trong việc dẫn độ những kẻ bắt cóc máy bay Nhật Bản năm 1970. Đổi lại, Nhật Bản hứa sẽ dỡ bỏ một phần những lệnh trừng phạt được áp dụng đối với Triều Tiên kể từ sau khi Bình Nhưỡng thử hạt nhân, tháng 10/2006, trong đó có việc cho phép tàu biển Triều Tiên cập cảng Nhật Bản để vận chuyển hàng nhân đạo; dỡ bỏ hạn chế đối với các chuyến bay thuê bao và cho phép công dân hai nước tự do đi lại, thăm viếng lẫn nhau.
 
Từ trước đến giờ, vấn đề người bắt cóc là một trở ngại lớn đối với đàm phán bình thường hóa giữa CHDCND Triều Tiên và Nhật Bản. Triều Tiên liên tục bác bỏ đề nghị của Nhật Bản đòi xem xét lại vấn đề người bắt cóc và cho rằng vấn đề này đã được giải quyết và rằng Nhật Bản cố tình tạo cớ hòng thúc đẩy quá trình quân sự hóa. Về phía Nhật Bản, vấn đề các thường dân Nhật Bản bị bắt cóc tại CHDCND Triều Tiên vào những năm 1970-80 đã trở thành một vấn đề xã hội và chính trị lớn tại Nhật Bản trong nhiều thập kỷ qua. Bất kỳ chính quyền Nhật Bản nào lên nắm quyền đều cam kết giải quyết triệt để vấn đề này để làm hài lòng các gia đình có nạn nhân bị bắt cóc và cử tri Nhật Bản. Câu hỏi đặt ra là tại sao Triều Tiên lại có sự thay đổi quan điểm như vậy và tại sao lại có sự thay đổi này vào thời điểm hiện nay?
 
Nhượng bộ của CHDCND Triều Tiên có thể được nhìn nhận như một mũi tên bắn trúng nhiều mục đích. Mục đích sát sườn nhất là Triều Tiên muốn khai thông quan hệ với Nhật để tiếp tục được nhận viện trợ từ Nhật trong lúc CHDNCD Triều Tiên đang thiếu lương thực trầm trọng. Theo dự tính của Tổ chức Nông nghiệp và lương thực Liên Hợp quốc, năm 2008, có khả năng CHDCND Triều Tiên sẽ thiếu 1,66 triệu tấn lương thực, mức thiếu gấp đôi so với năm 2007 do ảnh hưởng của trận lụt tháng 8/2007 đối với mùa màng và khó khăn kinh tế. Chương trình lương thực Thế giới khuyến cáo nếu không có sự hỗ trợ kịp thời từ bên ngoài có thể xảy ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Triều Tiên trong năm nay. Hiện tại, theo một số nguồn tin, 6.5 triệu trong tổng số 23 triệu dân Triều Tiên không có đủ lương thực ăn.
 
Lý do khác dài hơi hơn là CHDCND Triều Tiên mong muốn giải tỏa một trở ngại nữa trong quá trình bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ. Để đạt được điều này, trước hết Triều Tiên phải được Mỹ đưa ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố và bỏ cấm vận thương mại với Triều Tiên (thông qua Đạo luật buôn bán với kẻ thù). Trong thời gian qua, mặc dù quá trình đàm phán Triều-Mỹ đạt được nhiều tiến bộ nhưng Mỹ liên tục được Nhật Bản cảnh báo là chừng nào vấn đề người bắt cóc chưa được giải quyết thì Mỹ không nên đưa CHDCND Triều Tiên ra khỏi danh sách tài trợ khủng bố và có các bước đi tiến tới bình thường hóa quan hệ với Triều Tiên. Chấp nhận giải quyết vấn đề người bắt cóc với Nhật Bản là Triều Tiên đã giúp giải tỏa một trở ngại đối với Mỹ từ phía người đồng minh thân cận của mình.
 
Đạt được một số kết quả tích cực trong quan hệ với Mỹ và Nhật Bản và tiếp tục duy trì mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp với Bắc Kinh, Triều Tiên sẽ có lợi thế rất lớn trong quan hệ với người anh em của mình là Hàn Quốc. Bởi lẽ, trong trường hợp quan hệ Triều-Nhật, Triều-Mỹ, Triều-Trung được cải thiện thì quan hệ hai miền xấu đi sẽ là một bất lợi chính trị rất lớn đối với Tổng thống Lee Myung-bak nhất là trong bối cảnh chính quyền của ông liên tục gặp phải nhiều khó khăn nội bộ như vấn đề nhập khẩu thịt bò từ Mỹ và đang phải đối phó với tình hình kinh tế xấu đi.
 
Tình hình này cũng sẽ tạo thuận lợi cho thành công của đàm phán 6 bên gồm Triều Tiên, Hàn Quốc, Trung Quốc, Mỹ, Nhật và Nga trong thời gian tới. Kết quả đàm phán 6 bên thuận lợi cũng là nhân tố gây sức ép với Hàn Quốc phải có một số điều chỉnh về sách lược theo hướng hòa dịu hơn đối với CHDCND Triều Tiên.
 
Có thể nói, chiến thuật lấy việc khai thông quan hệ với Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc để tăng thế của CHDCND Triều có vẻ như đang phát huy hiệu quả. Lựa chọn Hoa Kỳ làm đối tác trung tâm trong quá trình khai thông là phù hợp không chỉ vì ảnh hưởng to lớn của cường quốc này mà còn vì Tổng thống George Bush đang rất cần thuyết phục Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân và qua đó “ghi điểm” ngoại giao trong di sản của bản thân trước khi kết thúc nhiệm kỳ 8 năm đầy sóng gió của mình. Do đó, chính quyền Bush dường như đưa ra rất nhiều nhượng bộ trong thời gian qua, từ việc chấp nhận đàm phán trực tiếp với Triều Tiên, giảm sức ép cáo buộc Triều Tiên bán vũ khí cho Syria, chấp nhận việc Triều Tiên chỉ khai báo chương trình sản xuất plutonium v.v…
 
Đương nhiên, lấy Mỹ làm đối tượng trung tâm để khai thông quan hệ với các nước liên quan, CHDCND Triều Tiên đã có nhiều động thái kỹ thuật thể hiện thái độ mềm mỏng hơn trong quan hệ với Mỹ như bỏ những áp phích chống Mỹ tại Triều Tiên, chuẩn bị kỹ lưỡng việc đón Đoàn nhạc giao hưởng của Mỹ sang biểu diễn v.v…
 
Mặc dù quan hệ Triều-Nhật và Triều-Mỹ có xu hướng hòa dịu và bản thân Triều Tiên cũng thể hiện thái độ thiện chí và có bước đi bài bản trong quan hệ với các nước liên quan, nhưng vẫn khó có thể dự đoán chắc chắn về chiều hướng diễn biến của tình hình. Dù còn rất nhiều khó khăn và phức tạp đang ở phía trước, dư luận thế giới hy vọng một kết quả khả quan trong đàm phán 6 bên sắp tới dẫn đến qúa trình bình thường hóa thực sự giữa Triều Tiên với các nước liên quan, mở ra thời kỳ 23 triệu người dân Triều Tiên được hưởng một cuộc sống bình thường, no ấm và hạnh phúc như bao người dân khác trên thế giới. 

Bảo Châu

Xem thêm bài viết liên quan

Bài viết cùng danh mục