Tản mạn trà đạo

 Uống trà là một sinh hoạt hàng ngày của nhiều dân tộc trên thế giới. Uống trà không những có lợi cho sức khỏe mà còn là một thú vui tinh thần khi ngồi yên lặng nhâm nhi chén trà, ngẫm nghĩ về cuộc sống nhân sinh. Dần dần, việc thưởng trà trở thành một cách thức giúp con người trở lại với bản tính tự nhiên của mình. Đó chính là Trà Đạo.



 Tinh thần của trà đạo được biết đến qua bốn chữ "Hoà, kính, thanh, tịch".

"Hòa" có nghĩa hài hòa, hòa hợp, giao hòa. Đó là sự hài hòa giữa trà nhân với trà thất, sự hòa hợp giữa các trà nhân với nhau, sự hài hòa giữa trà nhân với các dụng cụ pha trà.

"Kính" là lòng kính trọng, sự tôn kính của trà nhân với mọi sự vật và con người, là sự tri ân cuộc sống. Lòng kính trọng được nảy sinh khi tinh thần của trà nhân vươn tới sự hài hòa hoàn toàn.

Khi lòng tôn kính với vạn vật đạt tới sự không phân biệt thì tấm lòng trở nên thanh thản, yên tĩnh. Đó là ý nghĩa của chữ "Thanh".

Khi lòng thanh thản, yên tĩnh hoàn toàn thì toàn bộ thế giới trở nên tịch lặng, dù sống giữa muôn người cũng như sống giữa nơi am thất vắng vẻ tịch liêu. Lúc đó, thế giới với con người không còn là hai, mà cả hai đều vắng bặt. Đó là ý nghĩa của chữ "Tịch".

 Bốn chữ "Hòa, Kính, Thanh, Tịch" như một thước đo bản thân vị trà nhân đang ở vị trí nào trên con đường Trà Đạo.

Trà là thức uống du nhập từ Trung Quốc vào Nhật Bản từ thế kỉ thứ 8, nhưng tập quán uống trà lại phát triển đến mức hoàn thiện độc đáo tại Nhật Bản, với những nét đặc biệt trong cách pha và uống Matcha (một loại chè xanh nghiền thành bột mịn). Những cách uống trà bột theo nhiều nghi lễ khác nhau đã được lưu hành từ khoảng thế kỉ 14-15. Dần dần những quy định của nghi thức uống trà hình thành với những bước cơ bản mà bắt buộc phải tuân theo. Những cơ sở thiết bị, đạo cụ dùng để uống trà như phòng uống trà, cốc uống trà… đều được làm tao nhã một cách điệu nghệ mà người ta gọi đó là "SADO" (Trà Đạo). Người thầy vĩ đại Senno Rikyu đã sáng tạo ra những nghi thức Trà Đạo còn lưu giữ tới ngày nay.

Senno Rikyu định ra tinh thần của Trà Đạo trên cơ sở 4 nguyên tắc của sự hoà hợp, tôn kính, thanh khiết và tĩnh tại . Cùng với những nguyên tắc trên còn có 7 điều hướng dẫn về thái độ của chủ tiệc trà:

 1. Phục vụ trà với cảm nhận thấu đáo tâm hồn của khách;

2. Chuẩn bị thật kĩ than củi để đun nước;

3. Tạo không gian để khách ấm về mùa đông, mát về mùa hè;

4. Bài trí hoa tự nhiên như ở trong thiên nhiên;

5. Thao tác nhanh và chính xác;

6. Phải phòng mưa ngay trong những ngày đẹp trời;

7. Hướng dẫn quan tâm đến từng người khách.

Ý nghĩa của trà đạo thể hiện qua câu danh ngôn nổi tiếng của Nhật: "Trà đạo là chiêm nghiệm vẻ đẹp dưới ánh sáng mờ nhạt của ngày thường". Người Nhật cho rằng trà đạo giáo dục cho mỗi người đức giản dị, sự hồn nhiên và tác phong chững chạc. Thông qua việc tiếp thu các nghi lễ nghiêm ngặt, người Nhật còn học được sự ngăn nắp, trọng kỷ luật và tuân thủ các quy chế xã hội. Trà Đạo là một trong những nền tảng vun đắp tình cảm dân tộc trong tâm thức người Nhật.

Sự giao lưu văn hóa giữa các nước ngày nay quả thật bổ ích cho bất kỳ ai muốn học hỏi, khám phá những vẻ đẹp truyền thống của các dân tộc khác, làm dày thêm vốn sống cho chính mình, đồng thời cũng giúp ta hiểu người hơn, dễ thành công hơn trên đường hội nhập với thế giới.

 

Xem thêm bài viết liên quan

Bài viết cùng danh mục